X
تبلیغات
ادبیات فارسی سوم راهنمایی(استهبان) - درس آزاد-درس18

ادبیات فارسی سوم راهنمایی(استهبان)

انشا -تحقیق - درس آزاد به صورت الکترونیکی در مدرسه نمونه دولتی آزادگان استهبان

درس آزاد-درس18

نظر بدهيد

درس هجدهم  

عشق                                                        

 

السلام ای خاکریز جبهه‌ها
نام سبز تو عزیز جبهه‌ها                   


السلام ای آتش خمپاره‌ها
السلام ای جسم پاره پاره‌ها


السلام ای عشق‌بازان صبور
السلام ای خاک گرم بدر و هور


روی خاک لاله‌ها پرپر شدند
بچه‌های کاروان بی‌سر شدند


نام تو پر شور از نام شهید                          
سبز شد گام تو با گام شهید


آه اینجا خاک تو از یاد رفت
لحظه‌های پاک تو از یاد رفت


ما که غرق زندگانی بوده‌ایم
دور از بحر معانی بوده‌ایم


ما فقط بر سینه و سر می‌زنیم
کاش روزی تا خدا پر می‌زدیم

ما کجا آن خاک نورانی کجا
ما کجا آن دشت روحانی کجا


ما کجا و خیمة صحرا کجا
ما کجا و گریة شبها کجا؟


می‌شود تا آسمان‌ها پر کشید
می شود آیا شهادت را خرید؟


می‌شود با هر شقایق راز گفت
بال و پر وا کرد و از پرواز گفت؟


عشق بیدار است پس بیدار شو
با شهیدان خدایی یار شو


آنچه می‌بینید هرگز عشق نیست
حال می‌گویم برایت عشق‌ چیست


عشق یعنی « حاج همت »، « باکری »
عشق یعنی « رستگار » و « باقری »                                                                       


عشق یعنی « قاسم دهقان » ما
عشق یعنی « مصطفی چمران » ما


عشق یعنی پر زدن با « بردبار »
« مصطفی گلگون » ما شد روی دار


عشق یعنی چون « علمدار » شهید
عشق یعنی مثل « عمار » شهید

 

 

 

 

خود ارزیابی

1-نام چند شهید که در درس آمده را بگویید؟

2-درباره ی بیت زیر توضیح دهید؟

 می‌شود با هر شقایق راز گفت                 بال و پر وا کرد و از پرواز گفت؟

3-به نظر شما چگونه میتوان به ایران خدمت کرد؟

 

دانش های زبانی و ادبی

نکته1                            تكرار و تصدير

تكرار يك يا چند كلمه است در شعر، به گونه اي كه بتواند برموسيقي دروني بيفزايد و تأثير سخن را بيشتر سازد. اگر واژه اي در آغاز و پايان بيتي تكرار شود، آن را «تصدير» مي نامند. تكرار زماني پديد مي آيد كه كلمه اي دوبار يا بيشتر تكرار شود.

 

 گفتن ز خاك بيشترند اهل عشق من / از خاك بيشتر نه كه از خاك كم تريم
خيال روي كسي در سراست هر كس را / مرا خيال كسي كز خيال بيرون است

واژه ي «خاك» سه بار و واژه ي «بيش تر» دو بارتكرار شده اند. اين تكرار ناپيدا كه تا به جست و جوي واژگان تكراري برنخيزيم، نمي توانيم از آن آگاه شويم آرايه اي است كه «تكرار» خوانده مي شود و موسيقي درني شعر برخاسته از آن است.
در دومين مثال، كلمه هاي «خيال» و «كس» هر يك، سه بار تكرار شده اند و به تقريب مي توان گفت كه 3/1 واژه هاي بيت تكراري است . آهنگ دل نواز شعر تا حد زيادي از آرايه ي «تكرار» حاصل مي شود

 

صنعت ترصیع

 

ترصيع، در لغت به معناي جواهر نشاندن است. به­ همين دليل تاج جواهرنشان را مرصع گويند و در اصطلاح بديع، آن است كه در دو مصراع شعر يا دو جمله­ی نثر، واژه‌ها دو به دو داراي سجع متوازي باشند.

آرایه‌ی ترصیع از اختراعات ابن‌قدامه محسوب می‌شود که در "نقدالشعر" مطرح شده؛ اما در ادب فارسی اولین‌بار در فصل یک "ترجمان‌البلاغه" به‌ عنوان اولین آرایه ذکر شده است؛که نویسنده­ی آن "رادویانی" در مورد آن می‌گوید این قسم را اندر بلاغت درجه‌ا‌ی بلند است و منزلتی شریف ازیرا که به دام هر خاطری اندر نیاید و خردی بوی نرسد.

از معروف‌ترين نمونه‌هاي ترصيع، قصيده‌اي از "رشيد وطواط" است؛ كه تمامي آن داراي ترصيع مي‌باشد، اگر چه شعري كه تمام ابيات آن ترصيع باشد، بسيار كم است و خود رشيد وطواط، ‌مدعي شده كه پيش از من در عرب و عجم كسي قصيده‌اي كه تمام ابياتش مرصع باشد، نگفته است. اما اشعاري كه در آن ابيات مرصع وجود داشته باشد، در ديوان‌هاي متقدمين و متاخرين بسيار است. در ذيل بخشي از قصيده­ی تمام مرصع رشيد وطواط بيان مي‌شود:

       اي منور به تو نجوم جمال

                                   وي مقرر به تو رسوم كمال

       بوستاني است صدر تو ز نعيم

                              و آسماني است قدر تو ز جلال  

       خدمت تو معوّل دوست

                                           حضرت تو مقبّل اقبال

       همچو اسكندري به يمن بقا

                             همچو پيغمبري به حسن خصال

       سيرت تو خزانه الطاف

                                         نعمت تو نشانه­ی آمال

       شد مزين به تو مقام و محل

                                 شد مبين به تو حرام و حلال

 

همان­طور كه مشاهده مي‌شود مصرع‌هاي رو به روي هم در تمامي كلمات، دو به دو با هم سجع متوازي دارند: منور و مقرّر، نجوم و رسوم، جمال و كمال. اين صنعت در حقيقت نوعي سجع متوازي است كه در شعر بكار مي‌رود.

ترصيع از نظر موسيقايي، كلام را بسيار قوي مي‌كند:‌ اين صنعت در قرآن كريم نيز بسيار به كار رفته است: "انَّ الابرار لفي نعيم و انَّ الفُجّارَ لفي جحيم." "انَّ اِلَينا ايابَهُم ثم انَّ علينا حسابهم." سعدي نيز در گلستان بسيار از اين صنعت استفاده كرده است:

«توانگري به هنر است نه به مال و بزرگي  به خردست نه به سال.»

شام رفته و بام خفته، سال از عد بيرون و مال از حدّ افزون همه را تلف كرده و اسف برده.»

ترصيع از صنايع مهم در موسيقي و مضمون سخن است؛ اما اگر صنعتي مانند جناس در كنار آن آورده شود پرمايه‌تر و بلندپايه‌تر مي‌گردد كه به آن "الترصيع مع التجنيس" گفته مي‌شود؛ چنانكه لفظ مرصع متجانس هم باشد؛ مثلا: يار سرگشته و كاربرگشته. و مثالی از ترصیع در نظم:

      بيمارم و كارزار و تو درماني

                                        بيم آرم و كارزار و تو در، ماني

 

 

کار گروهی

1-درباره زندگی یکی از شهدای منطقه خود تحقیق کنید و آن را در کلاس ارائه دهید.

2-چرا نام شهدا همچنان باقی مانده ولی نام افراد دیگر باقی نمانده است؟

3-هر یک از اعضای گروه شعری حماسی در رابطه با دفاع مقدس ارائه دهد.

نوشتن

1-قافیه هاو ردیف هارا در درس پیدا کنید وبنویسید.

2-باکلمات زیر جمله ای ادبی بسازید:

دنیا:                                      آخرت:                                       شهید:

شهادت:                                همت:                                         ایمان:                              

قلم:                                      شجاعت:                                      بسیج:

3-هریک از اجزای شعر را پیدا کرده آنهارا بنویسید.

در کتاب فارسی چند بیت را پیدا کنید که دارای ترصیع است.

نوشته شده توسط سجاد اکبری زاده, در تاريخ سه شنبه بیست و سوم فروردین 1390, بازدید : مرتبه

مکث تمپ

قالب هاي رايگان وبلاگ

قالب هاي بلاگفا

قالب هاي ميهن بلاگ

قالب هاي پرشين بلاگ

قالب هاي بلاگ اسکاي

قالب هاي ديتالايف

پوسته هاي وردپرس